Use of ICT: The need of the hour

 माहिती संप्रेषण तंत्रज्ञानाची कास धरणे: काळाची गरज

            आज तंत्रज्ञानाचा विकास, प्रचार व प्रसार झपाट्याने होत आहे. हे युग विज्ञान व तंत्रज्ञानाचे आहे. माहिती संप्रेषण तंत्रज्ञानामध्ये तर कल्पनातीत प्रगती झाली आहे. माहिती संप्रेषण तंत्रज्ञान व त्याचे साधन असलेल्या संगणकाने तर आज मानवी जीवनाच्या प्रत्येक क्षेत्रामध्ये शिरकाव केलेला आहे. मग शिक्षण क्षेत्र तरी या प्रभावापासून कसे दूर राहू शकेल. आज तंत्रज्ञान आपल्या नखाच्या टोकावर येऊन पोहोचले आहे. या तंत्र-ज्ञानापासून आजचा विद्यार्थी तरी कसा दूर राहू शकेल. उलटपक्षी आजचा विद्यार्थीवर्ग हा तंत्रज्ञानाच्या अधिक जवळ आलेला आहे. तंत्रज्ञानाच्या वापराबाबतीत तरी आजचा विद्यार्थी हा शिक्षकाला मागे टाकून पुढे गेल्याचे अनुभवास येत आहे. आजच्या विद्यार्थ्यांसमोर व्हर्च्युअल लर्नींग, संगणक, आंतरजाल यांसारखे अधिक प्रभावी पर्याय व विविध ज्ञानस्रोत सहज उपलब्ध आहेत व ते त्याच्या आवाक्यामध्ये आहेत. ज्ञानाचे विस्तीर्ण दालन भ्रमणध्वनीसारख्या सर्वत्र उपलब्ध व सहज वापरता येण्याजोग्या माध्यमातून आजच्या विद्यार्थ्यांसाठी सहज उघडे झाले आहे. माहिती संप्रेषण तंत्रज्ञान व साधने आज शिक्षकांना एक प्रभावी पर्याय व आव्हान बनू पाहात आहे. त्यामुळे आजच्या शिक्षकाला तंत्रज्ञानाची कास धरण्याशिवाय गत्यंतर उरलेले नाही.
            संपूर्ण गुणवत्तापूर्ण व्यवस्थापनाच्या (Total Quality Management) परिभाषेत विद्यार्थ्याला आज ग्राहक म्हटले गेले आहे. साहजीकच हा ग्राहक ज्याठिकाणी योग्य दरात चांगल्या प्रतीची सेवा मिळणार आहे त्याकडे वळणार आहे. त्यामुळे सेवा प्रदान करणाऱ्यांमध्ये ग्राहक मिळविण्यासाठी स्पर्धा सुरू झाली आहे. आजच्या शिक्षकाला कालबाह्य व्हायचे नसेल तर त्याला त्याच्या समोरील माहिती संप्रेषण तंत्रज्ञानाच्या आव्हानाला सामोरे जाऊन आधुनिकतेची कास धरावी लागेल व ह्या आव्हानाचे रूपांतर स्वत:च्या फायद्यामध्ये करून घ्यावे लागेल. त्यासाठी आजच्या शिक्षकाला तंत्रज्ञानाचा मित्र व वापरकर्ता (Techno-savvy & Techno-friendly) व्हावे लागेल.
            आज शिक्षणक्षेत्रात संप्रेषण प्रक्रियेमध्ये झपाट्याने बदल होत आहेत. खडू फळ्याची जागा डीजीटल बोर्डाने घेतली आहे. क्लासरूम्स हे व्हर्च्युअल लर्नींंग सेंटर्स होत आहेत. पारंपारिक पद्धतीने शिकविणाऱ्या शिक्षकांपेक्षा विद्यार्थ्यांना संगणकाधारित अध्ययन अधिक आकर्षित करीत आहे. संगणकाच्या आधारे विद्यार्थ्यांचे अध्ययन सुकर, सुगम व चिरकाल टिकणारे होत आहे. अशा परिस्थितीत अध्यापकांनी स्वत:ची पारंपारिक अध्यापन पद्धती बदलून तंत्रज्ञानाचा स्वीकार न केल्यास ते व त्यांची अध्यापन तंत्रे उद्या कालबाह्य होणार आहेत.

डॉ.उज्ज्वल जनार्दन करवंदे,
वरिष्ठ अधिव्याख्याता
(९०२१२३६०८०)
ujjwal.karawande11@gov.in

(टीप: सदर मनोगत यापूर्वी फेसबुकच्या माध्यमातूनही प्रकाशित केले आहे.)

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

The First Blog Post

My First Blog Post! Welcome all ELT experts! Dear friends, This is my first ever endeavor to connect with my friends through blog writing. I'd love to interact with all ELT practitioners through this blog. There are many unsung heroes, who experiment in an innovative way to help their learners (dear ones) learn English language. Their experiments are like helicopter shots (M S Dhoni). I admit that they are not copy book style shots, but results matter; not style. Many such experiments are not shared, out of fear of acceptability by experts. I've seen many theories, methods becoming a big failure in our context. I do respect all international ELT experts. Their theories, principles, methods, methodologies are successful in a particular environment. I'm not sure, if the state of Maharashtra has practised all those theories, principles, methods and methodologies considering their suitability in our environment. I don't say, they are a total failure. They have been ...
Read more

Vocabulary Building

Teaching Vocabulary to Young Learners: Part-1 Teaching the First Words  Hello friends! Welcome back after a break of a week. Hope you have read my first blog post ( https://ujjwalkarawande.blogspot.com/2020/04/first-blog.html ) published on 27 th April 2020. Those who missed it can hit the link above and visit my first blog post. Thanks for an overwhelming response to my first blog post. It shows your enthusiasm and zeal to learn new things. Many of you congratulated and boosted my confidence to share with you some ELT practices. Some of you expected me to reflect on the ELT practices. I’m eager to know about your ELT practices. Please post your innovative ELT practices through your comments to every blog post. This week, I’m going to bring to you some ELT practices related to teaching vocabulary to young learners that are experimented over the globe. ‘Teaching Vocabulary to Young Learners’ is a vast horizon. This week I’m going to reflect on some internation...
Read more

Teachers Day - A Reflection

 A Reflection on the Teachers Day...                                                             गुरु: ब्रह्मा, गुरु: विष्णू, गुरु: देवो महेश्वर: ।                                                             गुरु: साक्षात् परब्रह्म:, तस्मै श्री गुरवे नम: ।। Dear friends, Greetings of the Day!             To begin with, I would like to remember and express my gratitude to all those teachers who enabled me to interact with you all. Our nation has experienced a rich tradition of Guru (a teacher) & Shishya (a disciple) for ages since the ancient time. In the passage of time, the nature o...
Read more