Teaching English to beginners: A talk

 हितगुज: इंग्रजी भाषेचे अध्यापन

            इंग्रजी माध्यमाच्या शाळांकडील पालकांचा ओढा व वाढते आकर्षण लक्षात घेऊन डिसेंबर १९९९ च्या शेवटास महाराष्ट्र शासनाने एक महत्त्वाकांक्षी निर्णय घेतला. तो होता ‘इयत्ता पहिलीपासून हसत खेळत इंग्रजी शिकण्याचा’. जून २००० पासून बिगर-इंग्रजी माध्यमाच्या सर्व शाळांमध्ये ह्या महत्त्वाकांक्षी निर्णयाची अंमलबजावणी सुरु झाली. अभ्यासक्रमाची व पाठ्यसाहित्याची रचनाच अशा पद्धतीने करण्यात आली की, मातृभाषा शिकता शिकता तिच्या मदतीने इंग्रजी भाषेचे अध्ययन व्हावे. ह्यासाठी भाषिक खेळ, बडबडगीते, गोष्टी, छोटे-छोटे संवाद यांची मदत घेतली जाते. इयत्ता पहिली व दुसरीमध्ये श्रवण व भाषण सराव तसेच वाचन व लेखन पूर्वतयारी असे इंग्रजी अध्ययनाचे स्वरूप आहे.
            अध्यापन देखील अगदी अनौपचारिक पद्धतीने करणे अपेक्षित आहे. मातृभाषेचा वापर करून मुलांशी सुसंवाद साधणे (establish rapport) व भाषिक कृतींच्या माध्यमातून भाषा आत्मसात करण्याच्या संधी व वातावरण तयार करणे एवढे साधे-सोपे स्वरूप अध्यापनाचे (सुलभिकरणाचे) आहे. सुलभकाची भुमिका अंगिकारणा-यांसाठी (शिक्षक/ पालक) तळटिपा/ शिक्षकांचे पान पुस्तकामध्येच (Course-book) देण्यात आले आहे. त्यानुसार अनुभवांची रचना केली तरी पुरेसे आहे.
            मातृभाषेचा वापर पूर्णतः टाळून केवळ इंग्रजीमध्येच मुलांशी संभाषण साधणे अपेक्षितही नाही व न्याय्यही नाही. भाषिक कृती करण्यासाठी सूचना मातृभाषा व हावभावयुक्त इंग्रजीमधून द्यावयाच्या आहेत. काळजी फक्त एकच घ्यायची, ती म्हणजे, पाठ्यसाहित्याचे शब्दशः भाषांतर करायचे नाही.
            मुलांकडून सुरुवातीला १००% अचूकता अपेक्षित नाहीच. १००% अस्खलितपणा (काही चुकांसह) असेल तर मुलांचा आत्मविश्वास वाढण्यास मदत होते. सुरुवातीच्या टप्प्यावर मुलांना खजील न होऊ देता चुकांची दुरुस्ती करून घेणे गरजेचे आहे. ह्या टप्प्यावर प्रोत्साहन देण्याची तसेच प्रयत्नांची दखल घेऊन त्यांची पावती देणे अत्यंत आवश्यक आहे. विद्यार्थ्यांना एकदा विषयाची गोडी लागली की, ते विषयाचा अभ्यास करण्यास उत्सुक असतात असा अनुभव आहे. विद्यार्थ्यांचे मूल्यमापनही अगदी अनौपचारिक वातावरणात करावयाचे आहे. लेखी परीक्षा न घेता, निरीक्षणातून प्राप्त वैशिट्ये दैनंदिनीमध्ये नोंदवून ठेवाव्यात.

डॉ.उज्ज्वल जनार्दन करवंदे,
वरिष्ठ अधिव्याख्याता,
जिल्हा शिक्षण व प्रशिक्षण संस्था,
पदमपुरा, औरंगाबाद.
(९०२१२३६०८०)
ujjwal.karawande11@gov.in

(टीप: सदर मनोगत यापूर्वी फेसबुकच्या माध्यमातूनही प्रकाशित केले आहे.)

Comments

  1. Milind Girdhari17 September 2021 at 08:19

    बडबडगीत, गाणे , छोटे संवाद नाटिका , role-playing,
    कृती / पाककृती वर्णन इ भाषा शिक्षणाचे उत्तम माध्यम आहेत, यावर एक पुस्तिका पहिली ते पाचवी व सहावी ते आठवी अशा दोन स्तरासाठी तयार करून तिची प्रभावी अंमलबजावणी करता येईल. 2000 ते 2005 च्या My English Book आवृत्त्यांमधील बडबडगीते अत्यंत सुंदर चालीत रूढ झाली होती ती सर्व गाणी पुन्हा वापरात आणावित असे वाटते ,कारण त्यांच्या चाली व आवश्यक हावभाव Actions चांगलीच परिचित झालेली आहेत

    ReplyDelete
  2. MANASI BHOSALE18 September 2021 at 05:14

    खूपच छान सर, नेहमीप्रमाणे छान मार्गदर्शन 🙏🏻

    ReplyDelete

Post a Comment

Popular posts from this blog

The First Blog Post

My First Blog Post! Welcome all ELT experts! Dear friends, This is my first ever endeavor to connect with my friends through blog writing. I'd love to interact with all ELT practitioners through this blog. There are many unsung heroes, who experiment in an innovative way to help their learners (dear ones) learn English language. Their experiments are like helicopter shots (M S Dhoni). I admit that they are not copy book style shots, but results matter; not style. Many such experiments are not shared, out of fear of acceptability by experts. I've seen many theories, methods becoming a big failure in our context. I do respect all international ELT experts. Their theories, principles, methods, methodologies are successful in a particular environment. I'm not sure, if the state of Maharashtra has practised all those theories, principles, methods and methodologies considering their suitability in our environment. I don't say, they are a total failure. They have been ...
Read more

Vocabulary Building

Teaching Vocabulary to Young Learners: Part-1 Teaching the First Words  Hello friends! Welcome back after a break of a week. Hope you have read my first blog post ( https://ujjwalkarawande.blogspot.com/2020/04/first-blog.html ) published on 27 th April 2020. Those who missed it can hit the link above and visit my first blog post. Thanks for an overwhelming response to my first blog post. It shows your enthusiasm and zeal to learn new things. Many of you congratulated and boosted my confidence to share with you some ELT practices. Some of you expected me to reflect on the ELT practices. I’m eager to know about your ELT practices. Please post your innovative ELT practices through your comments to every blog post. This week, I’m going to bring to you some ELT practices related to teaching vocabulary to young learners that are experimented over the globe. ‘Teaching Vocabulary to Young Learners’ is a vast horizon. This week I’m going to reflect on some internation...
Read more

Teachers Day - A Reflection

 A Reflection on the Teachers Day...                                                             गुरु: ब्रह्मा, गुरु: विष्णू, गुरु: देवो महेश्वर: ।                                                             गुरु: साक्षात् परब्रह्म:, तस्मै श्री गुरवे नम: ।। Dear friends, Greetings of the Day!             To begin with, I would like to remember and express my gratitude to all those teachers who enabled me to interact with you all. Our nation has experienced a rich tradition of Guru (a teacher) & Shishya (a disciple) for ages since the ancient time. In the passage of time, the nature o...
Read more